Deel 1-16 De overeenkomst tussen een paniekaanval en ...

Bijgewerkt op: 6 mrt. 2020

Boek 1 post 16: pagina 228 - 235.


We waren nog halverwege gebleven in het hoofdstuk "Over de gegrondheid om van de neurasthenie een bepaald symptomencomplex als 'angstneurose' af te scheiden." Een aantal termen die ik vandaag noem zijn al in het vorige blog uitgelegd - dat het eerste deel van het hoofdstuk behandelde. De laatste pagina's behandelen de theorie van de angstneurose, waarin Freud een aantal punten herhaalt (dat het gaat om een ophoping van -seksuele - excitatie) en een aantal nieuwe punten toevoegt. Hij geeft de seksualiteit een prominente plek in de etiologie van de angstneurose. Toch brengt hij zijn theorie (nog?) voorzichtig, met enig voorbehoud en schrijft dat het gaat om een verwachting:

"het mechanisme van de angstneurose moet gezocht worden in het feit dat de somatische seksuele excitatie wordt afgebogen van het psychische en dat deze excitatie als gevolg daarvan abnormaal wordt gebruikt". (p.229)

Een belangrijke weg die Freud beschrijft is van de somatische excitatie (seksuele, fysieke opwinding) die tot een prikkel leidt in het psychische leven. De somatische excitatie (in de zenuwen) bouwt zich enige tijd op voordat zij als prikkel in het psychische bewustzijn doordringt. Als dat gebeurt wordt bij deze prikkel in de psyche een seksuele voorstelling gevormd. Deze wordt voorzien van energie, die een (libidineuze) spanning veroorzaakt èn een aandrang om deze spanning op te heffen. Volgens Freud kan ontlading alleen plaatsvinden door een specifieke of adequate actie. Als dat inadequaat gebeurt, kan de energie zich manifesteren als ofwel een angstneurose of neurasthenie. De angstneurose zou ontstaan doordat de van de psyche afgebogen somatische seksuele opwinding inadequaat wordt gespendeerd. Eerder noemde hij hierbij verschillende voorbeelden van inadequate ontladingen, zoals abstinentie, verginale angst, coïtus interruptus etc. (zie vorige blog). Neurasthenie daarentegen zou ontstaan wanneer de normale geslachtsdaad vervangen wordt door masturbatie: (p.232)

"De angstneiging van neurasthenisch geworden masturbanten valt hieruit te verklaren dat deze personen zo gemakkelijk in een toestand van 'abstinentie' terechtkomen, nadat zij zo lang gewend zijn geweest elke kleine hoeveelheid somatische excitatie een overigens gebrekkige afvoer te verschaffen."

Alleen echte - en dan ook nog bevredigende - seks, zou dus het middel zijn om niet aan angstkwalen of neurasthenie ten onder te gaan! Hij lijkt hier (en herhaaldelijk) te pleiten voor het belang van een gezond en bevredigend seksleven voor ons psychisch welbevinden. Hij spreekt immers steeds van een 'adequate' actie en doelt daarmee op de geslachtsdaad, die het liefst ook voor beide seksen bevredigend dient te zijn - willen zij niet als een neuroticus eindigen. Maar wees niet bang, zoals in het eerste deel van het hoofdstuk al aangegeven werd, erkent Freud dat er ook mensen zijn die eerder genoemde seksuele problemen ervaren en geen angstneurose krijgen. Het optreden van één van de seksuele problemen predisponeerde volgens Freud altijd voor het ontstaan van een angstneurose, maar deze komt niet bij iedereen tot bloei.


www.marlieskrijgsman.nl