Deel 1-27 Het gevolg houdt op indien de oorzaak ophoudt

Bijgewerkt op: 8 jan. 2019

'Boek 1 post 27: pagina 438 - 445


Nu we starten met het lezen van de Studies over Hysterie - wat me enkele weken zal kosten - is het misschien handig voor het gevoel van overzicht en continuïteit de inhoudsopgave weer te geven, zodat jullie een idee hebben van de indeling van het boek. Zoals vermeld in de vorige blog begint het boek (na het voorwoord) met de 'voorlopige mededeling' - die als apart deel al in 1893 werd gepubliceerd in een aantal medische vakbladen. Pas twee jaar later zou het complete werk Studies over Hysterie uitgegeven worden, inclusief een aantal ziektegeschiedenissen, een theoretische verhandeling door Breuer en een uiteenzetting over psychotherapie door Freud.

Vandaag behandelen we het voorwoord (van de eerste en de tweede druk) en de eerste pagina's van de 'voorlopige mededeling' - gezamenlijk geschreven door beide auteurs.


In het voorwoord kondigen Freud en Breuer direct aan dat zij een nieuwe methode van onderzoek en behandeling voor de hysterische fenomenen ontdekt hebben en deze centraal zetten in het boek. Als belangrijkste these geldt hun ontdekking dat "de seksualiteit als bron van psychische trauma's en als motief van de 'afweer' - de verdringing van voorstellingen uit het bewustzijn - een hoofdrol speelt in de pathogenese van hysterie." (p. 438). In het voorwoord bij de tweede druk (14 jaar na verschijning van de eerste druk) blikt Freud terug op zijn opvattingen die hij in Studies over Hysterie presenteerde:

"Ik beschouw deze ook nu nog niet als dwalingen, maar als lofwaardige eerste benaderingen van inzichten die pas na lang voortgezette inspanning vollediger verkregen konden worden. Een aandachtige lezer zal van alle latere toevoegingen aan de leer van de catharsis (...) de kiemen al in het onderhavige boek kunnen ontdekken. Ook kan ik eenieder die belang stelt in de ontwikkeling van catharsis naar psychoanalyse, geen betere raad geven dan met de 'Studie over hysterie' te beginnen en zo de weg te bewandelen die ik zelf heb afgelegd." (p. 439-440)

Freud lijkt hiermee te zeggen dat de initiële theorie (zoals beschreven in dit werk) niet van tafel geveegd hoeft te worden maar juist als kiem voor de navolgende inzichten gezien kan worden. Om de psychoanalyse te begrijpen zegt hij, is het dus zinvol dit werk (eerst) te lezen.