3-10 De duidingskunst van Freud

Bijgewerkt op: 8 mrt. 2020

Boek 3 post 10: pagina 319 - 326 (totaal aantal gelezen pagina's: 1764)


Tussen 'Psychopathologie van het dagelijks leven' (1901) en 'De grap en haar relatie met het onbewuste' (1905), beide werken ongeveer 200 pagina's tellend, schreef Freud twee korte artikelen. Vandaag de eerste daarvan: 'De psychoanalytische methode van Freud' (Die Freudsche psychoanalytische Methode), geschreven in 1903 en gepubliceerd in een boek van L. Löwenfeld over dwangneurosen in 1904.


In dit korte artikel legt Freud zijn psychoanalytische kuur uit, nadat hij daar de nodige veranderingen in had aangebracht sinds haar ontstaan als 'cathartische methode' (Breuer en Freud), waarbij hypnose nog werd ingezet. Enkel het liggen op de bank is uit deze beginselen overgebleven. Juist de horizontale positie is zo kenmerkend gebleven voor de psychoanalyse. Divan, sofa en bank zijn dan ook haast synoniemen geworden voor de beoefening van de duidingskunst, zoals Freud in dit artikel zijn methode met enige trots bestempelde. Velen denken bij het woord psychoanalyse en zelfs bij psychotherapie nog altijd direct aan een bank waarop men liggend plaatsneemt. Er zijn vele boeken geschreven en fotoboeken gemaakt over een verscheidenheid aan divans die dienst doen als therapeutisch meubilair in de psychoanalytische praktijk. Er zijn zelfs banken naar Freud vernoemd!


Een greep uit de grote collectie van boeken geschreven over de sofa/bank in relatie tot de psychoanalyse.


Nu dan het artikel: we lezen er niet veel in wat we niet al weten, maar na het doorwerken van de twee uitgebreide werken 'De droomduiding' en 'Psychopathologie van het dagelijks leven', is het wel even geleden dat we Freud zo geprononceerd over zijn therapeutische methodiek hebben horen vertellen. Ik vond het weer een erg boeiend stuk om te lezen - al telt het slechts zes pagina's - omdat het in korte en bondige taal precies uitlegt hoe men de analytische kuur dient toe te passen. Het is tot nu toe één van de weinige stukken waarin Freud niet in de eerste persoon schrijft, maar in de derde. Het is duidelijk dat hij met dit artikel een samenvatting van zijn methode wilde bieden aan een publiek dat daar nog onbekend mee was. Het artikel schetst de geschiedenis van het ontstaan van Freuds methodiek vanaf zijn eerste werk met Breuer (cathartische methode, suggestie, hypnose). Hij recapituleert eerst zijn theorie over symptomen, waar de psychoanalytische behandeling zich op concentreert:

[H]et symptoom neemt de plaats van onderdrukte, niet tot het bewustzijn doorgedrongen psychische processen in, is dus een transformatie (conversie) van deze processen. Het therapeutische succes van hun [Breuer en Freuds] methode verklaarden zij uit de afvoer van het tot dusver als het ware beklemde affect dat aan de onderdrukte psychische acties had gekleefd (afreageren). (p.321)
Dit schilderij hangt in de riad (Marrakesh) waar ik verblijf en is geschilderd